بسم الله الرحمن الرحیم

بررسی و نقد کتاب " نقد کتب حدیث "

نوشته مصطفی حسینی طباطبائی

قسمت بیست و سوم

حدیث مولود کعبه

( بخش دوم )

2 - توضیحات تفسیر قمی  پیرامون آیه شریفه ( وَ ما كُنْتَ تَرْجُوا أَنْ يُلْقى‏ إِلَيْكَ الْكِتابُ ... قصص 86 ):

مرحوم قمی در تفسير القمي، ج‏2، ص: 25با استناد به روایت معصوم علیه السلام و در نقطه مقابل نظر صاحب اطیب البیان می گوید :

"  المخاطبة للنّبي صلى اللَّه عليه و آله و المعنى للنّاس و هو قول الصادق عليه السلام انّ اللَّه بعث نبيّه بايّاك اعني و اسمعي "

بیان مرحوم قمی آیه 86 سوره قصص را از جمله آیاتی می داند که  مشمول قاعده " ایاک اعنی و اسمعی یا جاره " می باشد .

 شواهدی دیگر برای "  ایاک اعنی و اسمعی یا جاره  ":‏

 وَ لا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آياتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ وَ ادْعُ إِلى‏ رَبِّكَ الى عبادته و توحيده وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

 فَلا تَكُونَنَّ (يا محمد) ظَهِيراً لِلْكافِرِينَ فقال و المخاطبة للنبي و المعنى للناس‏

وَ لا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ المخاطبة للنبي و المعنى للناس‏

" تفسير اثنا عشري، ج‏10، ص: 193"

بنابر توضیح مرحوم قمی ، امیدوار نبودن به رحمت الهی در نزول قران مبتنی بر قاعده  " ایاک اعنی و اسمعی یا جاره  " به دیگران بازگشت می کند و نه به مقام وحی و نبوت  و رسالت .

بهر حال پیامبر اسلام  فقط به رحمت الهی برای نزول کتاب امید داشت و  این ربطی به قبل و بعد از پیامبری او ندارد و همیشه پیامبر (ص) این گونه بوده اند .

یعنی اصلا  این طور نیست که اگر ده آیه بر پیامبر نازل می شده است ، ایشان بدون امید به خدا منتظر نزول بقیه آیات قران باشند .

پیامبر و امیرالمومنین و دیگر ائمه فقط خدا خدا میکردند و همیشه امید به فضل و رحمت پرودگار داشتند و حتی پیامبر امید ندارد بدون فضل خدا حتی یک آیه براو نازل شود .

یک بار دیگر این چند آیات قبل و بعد ( وَ مَا كُنتَ تَرْجُواْ أَن يُلْقَى ...) را با هم مطالعه کنیم :

إِنَّ الَّذِى فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْءَانَ لَرَادُّكَ إِلىَ‏ مَعَادٍ قُل رَّبىّ‏  أَعْلَمُ مَن جَاءَ بِالهْدَى‏ وَ مَنْ هُوَ فىِ ضَلَالٍ مُّبِينٍ(85)

از این آیه کاملا مشهود است که یک گفتگوئی بین پیامبر با کفار و مشرکین وجود داشته و  بحث بر سر این بوده که پیامبر بر حق است و آنها میگفتند ما بر حق هستیم .

وَ مَا كُنتَ تَرْجُواْ أَن يُلْقَى إِلَيْكَ الْكِتَابُ إِلَّا رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِّلْكَفِرِينَ(86)

وَ لَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ ءَايَاتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنزِلَتْ إِلَيْكَ

 بعد از آنکه آیات بر تو نازل شد مواظب باش تو را منحرف نکنند .

 ما معتقد هستیم پیامبر در معرض انحراف نیست ،‌ ولی تازه مسلمانان در معرض انحراف هستند ،‌و این قرینه دیگری است بر "‌ایاک اعنی واسمعی یا جاره ) .

وَ ادْعُ إِلىَ‏ رَبِّكَ وَ لَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

مگر میتوان فرض کرد پیامبر جزء مشرکین باشد . پس باید گفت خطاب با پیامبر است ولی منظور خطاب مردم هستند و این همان قاعده  فوق الذکر   می باشد . ممکن است تازه مسلمانان تسلیم مشرکین شوند و این مسئله تربیتی قران کریم است .

ادامه این بحث در بخش بعد